Wydział Mechaniczny, wcześniej pod innymi nazwami (Wydział Budowy Maszyn, Instytut Budowy Maszyn), działa od momentu powołania Uczelni w 1966 roku jako Wyższej Szkoły Inżynierskiej, i należy do trzech najstarszych jednostek Politechniki Opolskiej

Do chwili obecnej studia na Wydziale Mechanicznym ukończyło blisko 7500 osób, w tym na studiach stacjonarnych ponad 4500 osób. 

W skład Wydziału Mechanicznego wchodzi 5 Katedr:

  1. Katedra Inżynierii Procesowej i Środowiska
  2. Katedra Pojazdów
  3. Katedra Techniki Cieplnej i Aparatury Przemysłowej
  4. Katedra Technologii Maszyn i Materiałoznawstwa
  5. Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn
    • Laboratorium zaawansowanych metod druku 3D

Aktualnie (stan na 31.10.2017r.) na Wydziale Mechanicznym zatrudnionych jest 100 pracowników, w tym:

  • 6 profesorów zwyczajnych,
  • 24 profesorów nadzwyczajnych,
  • 36 adiunktów,
  • 5 starszych wykładowców, 
  • 7 asystentów,
  • 22 pracowników niebędących nauczycielami akademickimi.

Wydział Mechaniczny oferuje następujące kierunki kształcenia:

  1. Mechanika i budowa maszyn - studia stacjonarne i niestacjonarne pierwszego i drugiego stopnia
  2. Mechatronika - studia stacjonarne i niestacjonarne pierwszego stopnia oraz stacjonarne drugiego stopnia
  3. Inżynieria Środowiska - studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia
  4. Energetyka i inżynieria środowiska – studia stacjonarne i niestacjonarne pierwszego stopnia
  5. Lotnictwo i kosmonautyka – studia stacjonarne pierwszego stopnia
  6. Wzornictwo przemysłowe – studia stacjonarne pierwszego stopnia

Na Wydziale Mechanicznym prowadzone są dwa rodzaje studiów podyplomowych:

  • „Świadectwa charakterystyki energetycznej i audyt energetyczny budynków”,
  • „Technika samochodowa”.

Począwszy od roku 1998 prowadzone były, wspólnie z Wydziałem Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Politechniki Częstochowskiej, środowiskowe studia doktoranckie z tego zakresu. Od września 2005 roku Wydział Mechaniczny samodzielnie prowadzi studia doktoranckie. Do chwili obecnej wypromowano 134 doktorów nauk technicznych, a kolejne 57 osób posiada wszczęte przewody doktorskie.

Wydział Mechaniczny posiada uprawnienia do:

  • nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie Budowa i eksploatacja maszyn (od 26.05.1997 r.),
  • nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie Mechanika (od 30.01.2012 r.),
  • nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie Budowa i eksploatacja maszyn (od 25.04.2005 r.).
  • nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie Mechanika (od 27.06.2016 r.).

Do chwili obecnej zostało przeprowadzonych 7 przewodów habilitacyjnych, 3 postępowania habilitacyjne oraz 4 postępowania o nadanie tytułu profesora.